شماره 56

سعيد اسدي فيلمسازي كه روزگاري در دوازدهمين جشنواره فيلم فجر، با فيلم كوتاه "ايبرو خشك مي‌شود" خوش درخشيده و توجهات بسياري را جلب كرده و در ادامه با ساخت فيلم هايي نظير "عشق گمشده" و "آواز قو" اميدها و توقعات زيادي را برانگيخته بود،در ادامه با كارگرداني "سيب سرخ حوا" و "مهمان" اميدها را كمرنگ و كمرنگ تر كرد تا به اكنون كه با "تلافي" بطور كامل اسباب نااميدي همگان را فراهم ساخته است. يك سير قهقرايي وحشتناك از كارگرداني كه وقتي از كشور سوئد به سرزمين مادري بازگشت، اهداف و آرزوهاي دور و درازي را در سر مي پروراند كه به نظر مي آيد هيچگاه نتوانست حتي به بخشي از آن ها دست پيدا كند.
"تلافي" در رديف آن دست از فيلم هايي جاي مي گيرد كه نه كمدي هستند، نه جدي.نه شوقي بر مي انگيزند و نه اشكي مي گيرند. نه دغدغه پاسداشت هنر دارند و نه در گيشه به توفيقي دست مي يابند. آن گروه از فيلم ها كه نمونه اش در سينماي اين سال هاي كشورمان بسيار است و گويي تنها براي خالي نبودن عريضه ساخته و به معرض نمايش عموم گذاشته مي شوند.
فيلم داستان چند روز از زندگي زوجي است كه اگرچه در ابتدا براي جدايي از يكديگر لحظه شماري مي كنند اما در ادامه در لحظاتي آنچنان شيفته و دلباخته هم مي شوند كه تعجب تماشاگر را بر مي انگيزد. تماشاگري كه از نخستين لحظات فيلم،قادر است راحت و بي دردسر پايان بندي فيلم را پيش بيني كند تا خيلي زود شور و اشتياقش براي تماشاي ادامه فيلم به خاموشي گرايد.
بزرگترين مشكل تلافي در اين است كه از هرگونه خلاقيت و نوآوري بي بهره است.بطوريكه از تمامي فرمول هاي امتحان پس داده سينماي بدنه (و ايضاً فيلمفارسي) استفاده مي كند تا شايد بتواند به نوعي مخاطب خويش را يافته و با خود همراه سازد غافل از آنكه ديگر تماشاگر عام سينماي ايران نيز از مشاهده اين قبيل آثار بي محتوا، خسته و عاصي گشته است.
تمركز افراطي فيلم بر چهره و فيزيك دو بازيگر نقش اول مرد و زن فيلم (حميد گودرزي و نيوشا ضيغمي) آنقدر چشمگير است كه خيلي زود حوصله ي تماشاگر را سر مي برد و فيلم را از نفس مي اندازد به گونه اي كه لحظه اي مي رسد كه بيننده به خودش مي آِيد و مي بيند به جاي اينكه با شخصيت هايي باورپذير رو در رو باشد با دو چهره ي آراسته و البته نه چندان جذاب مواجه است كه مدام به هم مي نگرند و براي هم تعارف تكه پاره مي كنند و مدام زيبايي و جذابيت يكديگر را يادآور مي شوند. در اين ميان هيچ عجيب نيست كه چاشني موسيقي نيز به فيلم افزوده گشته تا بازيگران فيلم پس از صرف شام در رستوراني كه اسپانسر فيلم نيز هست،در زير باراني كه انگار وجودش در فيلم هاي اينچيني امري حياتي است، قدم بزنند و با نواي موسيقي و صداي سوزناك خواننده، خوشبختي متظاهرانه شان را به رخ بكشند.
تمامي دقايق فيلم بر مدار همين كليشه هاي نخ نما شده مي گذرد. اين چنين است كه پاي شخصيت هاي نادان و خبيثي نظير جلال (سييروس گرجستاني) و تراب (كيانوش گرامي) به فيلم باز مي شود تا تلافي از اين حيث نيز از اسلافش عقب نماند.همچنين فراموش نكنيد كه قرار است فيلم در حد امكان بامزه نيز به نظر آيد. به همين خاطر است كه اسي (علي كاظمي) از آن اداها و تيك هاي مشمئزكننده بهره مي برد و احمد پورمخبر ناچار است براي چندمين بار در تاكسي اش به زير آواز بزند و مزه پراني كند.و جالب اينجاست كه اين مزه پراني ها كه دامنه اش شخصيت هاي اصلي فيلم را نيز در بر ميگيرد آنقدر بي نمك و نچسب هستند كه هيچ كاركردي جز استهزاي تماشاگر نمي توانند داشته باشند.
در عين حال فيلمنامه از عنصر " معجزه" نيز برخوردار گشته تا در يك سوم پاياني فيلم، يك حادثه پردازي بي مورد و نه چندان منطقي سر و شكل گيرد. جايي كه تراب (كيانوش گرامي) بدون هيچ دليل و برهاني قصد كشتن رعنا (ضيغمي) را مي كند تا جايي كه حتي حضور همسر رعنا،حميد (گودرزي) نيز نمي تواند مانع از كار او شود. فيلمنامه نويس به منظور آنكه با نقش بستن چاقو بر سينه قهرمان داستان،پايان بندي كليشه اي فيلمش را تكميل گرداند شخصيت بدون شناسنامه و بي هويت تراب را بيهوده به خدمت مي گيرد بدون آنكه پيش از آن به لحاظ منطقي حضور وي را توجيه و باورپذير ساخته باشد.
واقعيت اين است كه اين قبيل فيلم ها آنچنان دور از ذهن هستند و آنقدر با فضاي زندگي افراد جامعه بيگانه و غريبه هستند كه تماشاگر اگر تمامي سعي و تلاشش را نيز بكند هيچگاه نخواهد توانست با شخصيت ها و اتفاقات فيلم همذات پنداري كند. انگار تماشاگران و سازندگان فيلم در دو دنياي متفاوت به سر مي برند و كوچكترين دغدغه و وجه مشتركي با يكديگر ندارند.
بسيار مايه تاسف است كه اين قبيل فيلم ها به راحتي مجال اكران مي يابند و تصاويرشان بر سر در سينماها نقش مي بندد و فيلم هايي جدي تر يا هيچ گاه فرصت عرضه اندام پيدا نمي كنند يا اگر به نمايش درآيند نيز آن قدر محدود و بي سر و صدا روانه اكران مي گردند كه كمتر كسي از وجودشان باخبر مي شود. به عنوان نمونه نگاه كنيد به وضعيت اكران "به همين سادگي" فيلم ستايش شده ي رضا ميركريمي و يا "پا برهنه در بهشت" ساخته قابل تامل بهرام توكلي كه مي توانستند با برنامه ريزي و مديريت بهتر بيش از اين ها ديده شوند.
به نظر مي رسد مي بايست با نگاهي دقيق و كارشناسانه به بررسي اين مقوله پرداخت كه چرا فيلمسازاني كه اساساً از ذهنيتي متعالي و افكاري فرهيخته برخوردارند،به ناچار پس از مدتي در مسير سينماي موسوم به بدنه مي غلطند و در عين شگفتي در اين عرصه نيز نمي تواند عملكردي مناسب و آبرومند داشته باشند. شايد مشكل در ذات سينماي بدنه نهفته باشد كه اساساً چندان با تحول و تنوع سازگاري ندارد و رعايت يك سري چهارچوب هاي مشخص و كليشه اي از الزامات غيرقابل اجتناب و انكار ناپذير آن محسوب مي گردد.

شماره 55

فیلمسازان ایرانی در جشنواره فیلم‌های کردی برلین

پنجمین جشنواره فیلم‌های کردی که از روز شنبه 24 می در برلین آغاز شده است، هفت فیلم کوتاه و بلند از فیلمسازان کرد ایرانی را به نمایش می‌گذارد.
 در این جشنواره که تا روز یکم ماه ژوئن ادامه می‌یابد، فیلم‌هایی از کارگردانان کرد مقیم کشورهای مختلف مانند بهمن قبادی، هشام زمان و هینر سلیم به نمایش درمی‌آید.
20 فیلم در بخش آثار کوتاه این جشنواره به نمایش درمی‌آیند که از این تعداد شش فیلم از فیلمسازان ایرانی است: مرز (ستار چمنی‌گل)، کوهستان سفید (طاها کریمی)، اگر بروم (سالم صلواتی)، مردی که به پیک‌نیک رفت (رحیم ذبیحی)، دستی متولد می‌شود (بیژن زمان‌پیرا) و فرشتگان در خاک می‌میرند (بابک امینی).
در بخش فیلم‌های بلند جشنواره نیز فیلم‌هایی مانند عبور از خاک (شوکت امین کرکی)، نیوه مانگ (بهمن قبادی)، بهشت در آینه (مسعود عارف صالح و آکو عزیز مرزا)، مزرعه چکاوک (پائولو و ویتوریو تاویانی)، سرزمین زمستانی (هشام زمان) و مرد طبال (هینر سلیم) حضور دارند.
دیگر بخش جشنواره به فیلم‌های مستند تعلق دارد که در آن 12 فیلم به نمایش درمی‌آیند.
جشنواره فیلم‌های کردی با همکاری شهرداری برلین برگزار می‌شود .

شماره 54

«کلاس» نخل طلایی را برد

فیلم فرانسوی کلاس ساخته لورن کانته جایزه معتبر نخل طلایی شصت و یکمین جشنواره کن را از آن خود کرد.
کانته دقایقی پیش این جایزه را در مراسم اختتامیه جشنواره از دست رابرت دنیرو دریافت کرد.
شان پن، رئیس هیات داوری جشنواره هنگام اعلام نام برنده، کلاس را فیلمی «بسیار بسیار شگفت‌انگیز» خواند و گفت تصمیم برای اهدای نخل طلایی به اتفاق آرا گرفته شد.
این فیلم درباره فرانسوا، یک معلم دبیرستان است که در رفتار با دانش‌آموزانش صداقت عجیبی دارد. با این حال شاگردانش شیوه رفتار و تدریس او را به چالش می‌گیرند.
کلاس بر اساس رمانی نوشته فرانسوا بگادو درباره تجربیاتش به عنوان یک معلم ساخته شده و از سال ۱۹۸۷ نخستین فیلم فرانسوی است که جایزه نخل طلایی را به دست می‌آورد.
جایزه بزرگ جشنواره نیز که دومین جایزه مهم جشنواره کن محسوب می‌شود، به فیلم ایتالیایی گومورا ساخته ماتئو گارونه رسید.